office

Zijn die grenzen waar we het voortdurend over hebben eigenlijk wel grenzen of zijn het misschien wel ‘dotted lines’? Volgens de Britse filosoof en kwantumfysicus David Bohm is dat het geval. Hij constateert dat we door het verwarren van solide grenzen en gestippelde lijnen niet helder denken. Erger nog, als we zo gefragmenteerd blijven denken, zal dit alleen maar tot meer verwarring leiden. Solide grenzen suggereren dat gescheiden is, wat in werkelijkheid verbonden is. Vanuit dit idee heb ik voor de Filosofie Nacht een speciaal DOTTED LINES-programma gecreëerd, waar de grens zelf in twijfel wordt getrokken.
Het denken in solide grenzen, komt in onze samenleving op allerlei gebieden terug. Binnen de filosofie is de dialoog tussen de westerse en andere vormen van filosofie – oosterse, Afrikaanse, Latijns-Amerikaanse, .. – bijvoorbeeld nog steeds minimaal. Dit uit zich ondermeer in een weinig divers filosofisch landschap en leidt tot het onderbelichten van belangrijke perspectieven in het maatschappelijk debat. Daarom kies ik ervoor om in te zetten op verschillende stemmen, jong en oud, en vanuit verschillende culturen of achtergronden. Ik initieer niet-vanzelfsprekende ontmoetingen tussen al deze mensen. Ditzelfde geldt voor disciplinaire grenzen, tussen kunst, filosofie, literatuur, politiek of wetenschap.

Want juist als we niet alleen op de grens concentreren, maar ontdekken dat die grens zelf misschien wel helemaal niet zo vast is, ontstaat er een nieuwe ruimte. Wellicht ontwikkelen we dan ook nieuwe manieren van denken en handelen om met actuele maatschappelijke thema’s om te gaan. In het DOTTED LINES-programma onderzoeken de deelnemers ogenschijnlijke grenzen om deze naar alle waarschijnlijkheid te gaan ontmaskeren. Zijn de disciplines ‘kunst’ en ‘filosofie’ wel zo gescheiden? Kan de kunst ons inzicht geven in het denken van filosofen? Is het mogelijk om de standpunten over de grens tussen ‘technologie’ en ‘natuur’ te wisselen? Wat zegt dat over de ‘grens’ als dit mogelijk is?

Om dit te onderzoeken werkt een monoloog of debat niet, maar zijn andere vormen van communicatie nodig. Vandaar dat de deelnemers met elkaar op zoek gaan naar de juiste vorm om hun proces in te laten plaatsvinden. De DOTTED LINES programma’s zijn ontmoetingen vanuit de wens te onderzoeken waar openingen en verbindingen mogelijk zijn.  Wetenschappers, kunstenaars, filosofen en ervaringsdeskundigen gaan met elkaar en het publiek in gesprek. Tijdens de Filosofie Nacht kan in deze dialogen een kruisbestuiving tussen disciplines, achtergronden en wereldbeelden ontstaan.

De programma’s

In Tussen kunst en denken onderzoeken filosoof Annewieke Vroom en kunstenares Chikako Watanabe de Japanse filosofie en kunst. Doet Chikako met beelden wat de Kyotoschooldenkers in begrippen proberen te zeggen, of gebeurt er toch iets anders? En wat verandert er aan het begrip van die filosofie na het kennismaken met de kunst van Chikako?

In Tussen natuur en technologie gaan politiek filosoof Aysem Mert en Creatief Strateeg Martijn Arts de uitdaging aan hun tegenovergestelde standpunten te wisselen zonder consensus te bereiken. In hoeverre is het standpunt van Martijn dat ‘alles maakbaar is’ en het standpunt van Aysem dat ‘alles politiek is’ gevormd door het feit dat hij in Wageningen en zij in Istanbul is opgegroeid? Wat kan er gebeuren als ze langzaam loskomen van deze context? Wat betekent dit voor hun denken over technologie, natuur en politiek?

In Tussen genders? onderzoeken gender-en ethniciteit kenner Ama Koranteng-Kumi en ervaringsdeskundige Arianne Rojas hoe het ‘visuele’ onze identiteit kan begrenzen. Is er een meer fluïde benadering van genderidentiteit mogelijk en kan dit leiden tot meer vrijheid?